“Thiết lập mục tiêu” gần như là cụm từ bị lạm dụng trong lĩnh vực tư vấn công việc và cuộc sống, nhưng không có cách đặt vấn đề nào khác hơn. Đó là phương pháp hữu hiệu nhất đưa ta từ vị thế hiện tại đến nơi muốn tới.

Liên tục áp dụng mục tiêu với khách hàng của mình và bản thân trong gần 30 năm qua, tôi biết quá trình này rất có tác dụng. Tác dụng của nó là ở chỗ cụ thể hoá ước muốn, khao khát của cá nhân, thể hiện rõ ràng các điều kiện, yêu cầu để ta có thể xác định được thời hạn cho mục tiêu. Tất cả những người tôi đã hỗ trợ đi đến thành công đều bắt đầu từ việc thiết lập mục tiêu bản thân. Nếu họ không có mục tiêu, tôi sẽ không thể nào biết cách giúp họ, họ cũng không bao giờ nắm được các bước cần làm và thời điểm hành động.

Mục tiêu cá nhân là kim chỉ nam giúp ta đi đúng hướng trên hành trình đến với thành công của mình. Đạt được từng mục tiêu rồi, ta sẽ tiếp cận gần hơn tầm nhìn thành công đã hình thành trong tâm trí. Mục tiêu là cột mốc dọc đường thúc đẩy ta nỗ lực đi đến đích. Mức độ và phạm vi mục tiêu không quan trọng – có thể là bình thường hay lớn lao; điều đáng nói nhất là ta dành thời gian xác định nó rõ ràng.

Không có mục tiêu, ta cứ nuôi hy vọng chuyện sẽ xảy ra thế này, thế khác. Ta nguyện cầu cho những mong mỏi không nói thành lời của mình, tự huyễn hoặc rằng phép màu sẽ biến giấc mơ của mình thành hiện thực. Song, đó không phải là phương pháp đáng tin để có được điều ta muốn trong đời, như Benjamin Franklin đã nói: “Người sống bằng hy vọng sẽ chết vì đói lả”.

Không chỉ thúc đẩy bản thân, mục tiêu còn giúp ta giữ được sự tập trung vào con đường riêng, vì thế giảm thiểu những ngả rẽ lòng vòng không cần thiết. Anh bạn David Campbell của tôi bảo: “Nếu không biết mình đang tới đâu, kết thúc có thể ta sẽ ở một chỗ hoàn toàn xa lạ”. Làm sao biết mình đang đi đâu hay tới nơi bằng cách nào nếu tâm trí chưa có đích đến rõ ràng?

Tầm nhìn và mục tiêu

Khi tôi hỏi mọi người mục tiêu của họ là gì, họ thường bảo đại loại là “được hạnh phúc”, “khoẻ mạnh”, “làm ra bạc triệu” hay “tìm được quan hệ tình cảm tốt đẹp”. Họ nêu những chuyện to tát chung chung, bao quát hết mọi điều về thế giới mà họ hình dung cho mình, cách sống, hành động hay hình ảnh tương lai của họ. Và hầu hết đều ngạc nhiên khi tôi bảo, điều họ đang đề cập đến thật ra không phải mục tiêu. Đó chỉ là ao ước, dự định và tầm nhìn mà thôi.

Mục tiêu và tầm nhìn rất gần nhau. Chúng như anh em cùng một nhà, song vẫn có những nét riêng biệt. Điểm giống nhau là chúng đều diễn tả điều ta mong muốn và hình dung trong tâm trí của mình, đều là những hình tượng lạc quan về khao khát của con người. Tuy nhiên, có sự khác biệt lớn giữa đôi bên: Tầm nhìn chung chung, mục tiêu thì cụ thể.

Tầm nhìn là cách ta nhìn nhận bản thân một cách khái quát. Nó phác hoạ hình dáng khao khát của ta, giống như chiếc la bàn chỉ dẫn ta hướng muốn đến, là lời phát biểu cao cả, khái quát về ý định bản thân. Nói chung, đặc điểm của tầm nhìn là đọng lại dư âm trầm lặng lẽ về “một ngày nào đó”.

Trái lại, mục tiêu rất cụ thể. Chúng có thời hạn cụ thể, có thể đo lường, đánh giá được. Mục tiêu nói lên kết quả ta có thể tính toán để đạt được. Nó tạo phương tiện biến ước mơ thành kết quả thực tế, giúp ta biết khi nào mình “chiến thắng” và tạo nền tảng xác định nên tập trung nỗ lực vào điểm nào. Nó biến “một ngày nào đó” thành “hôm nay”.

Tầm nhìn quan trọng vì nó dựng nên bức tranh toàn cảnh cuộc sống của ta và khuyến khích ta mở rộng trí tưởng tượng nhằm hoàn thiện tiềm năng của mình. Nó là nguyên liệu của giấc mơ. Tầm nhìn rộng lớn hơn cuộc sống và là điều ta khao khát, trong khi đó, ta có thể sờ tay vào mục tiêu. Tầm nhìn là tấm vải, mục tiêu là nét cọ ta phác thảo để vẽ nên bức tranh đời mình.

Trích “Nếu thành công là một cuộc chơi” – Chérie Carter – Scott, Ph. D.